Redactie Met de trein op vakantie? Dan begint het fotograferen niet pas wanneer je op je bestemming aankomt. Stations, voorbijschietende landschappen, medereizigers en het steeds veranderende uitzicht maken de treinreis zelf minstens zo interessant. Bovendien zorgt de beweging van de trein voor fotografische mogelijkheden die je normaal niet snel tegenkomt. Camera bij de hand dus: met deze vijf tips maak je van je treinreis deze zomer een fotografisch avontuur.
1. Maak het voorbijschietende landschap onderdeel van je foto
Vanuit een rijdende trein ziet de wereld er compleet anders uit. Voorwerpen vlak langs het spoor schieten voorbij, terwijl bergen, steden en landschappen in de verte veel rustiger lijken te bewegen. Maak daar gebruik van in plaats van te proberen iedere foto volledig scherp te krijgen.
Met een wat langere sluitertijd, bijvoorbeeld rond 1/30 of 1/60 seconde, kun je de beweging juist zichtbaar maken. Een boom of struik op de voorgrond verandert in een veeg, terwijl het landschap daarachter herkenbaar blijft. Experimenteer ook eens met nóg langere sluitertijden. Juist de foto's die technisch gezien niet perfect scherp zijn, kunnen het gevoel van snelheid en reizen heel mooi overbrengen.
Wil je het landschap juist wél scherp vastleggen? Kies dan een korte sluitertijd, bijvoorbeeld 1/500 of 1/1000 seconde, en laat je ISO indien nodig automatisch oplopen.
2. Gebruik het raam als onderdeel van je compositie
Een treinraam hoeft niet alleen iets te zijn waar je doorheen fotografeert. Gebruik het juist als kader in je foto. Neem een stukje van het raam, de stoel of het interieur mee en je foto vertelt direct veel meer over waar je bent. Ook reflecties kunnen interessant zijn. Wanneer het buiten iets donkerder wordt, verschijnen de lampen, stoelen en reizigers in het raam terwijl tegelijkertijd het landschap zichtbaar blijft. Zo kun je twee werelden in één beeld samenbrengen.
Wil je juist géén reflecties? Houd je lens dan zo dicht mogelijk tegen het raam en scherm met je hand of jas het licht rondom je objectief af. Fotografeer bij voorkeur zo recht mogelijk door het glas om vertekening te beperken.
Maak tijdens één treinreis zowel een foto waarin je alle reflecties probeert te vermijden als een foto waarin je ze bewust onderdeel van het beeld maakt.
3. Vertel het verhaal van de hele reis
Een goede reisreportage bestaat niet alleen uit spectaculaire landschappen. Juist de kleine momenten zorgen ervoor dat een serie als een verhaal voelt. Het vertrekbord op het station, een koffie tijdens het wachten, bagage in het rek, een conducteur op het perron, een boek op het tafeltje of iemand die uit het raam kijkt: allemaal beelden die iets vertellen over onderweg zijn.
Probeer daarom niet alleen naar buiten te kijken, maar draai je camera ook regelmatig naar binnen. Wissel overzichtsfoto's af met details en portretten. Maak bijvoorbeeld bij iedere overstap één foto en leg onderweg steeds kleine momenten vast. Aan het einde van de reis heb je zo bijna vanzelf een kleine documentaire.
Let bij herkenbare medereizigers natuurlijk wel op hun privacy en vraag waar nodig toestemming voordat je iemand prominent fotografeert.
4. Stap tijdens een overstap niet meteen op je telefoon
Twintig of dertig minuten wachten op een aansluiting? Perfect. Zie het als een mini-fotowandeling. Treinstations zijn fotografisch vaak ontzettend interessant. Denk aan symmetrie in perrons, herhaling van sporen, oude stationshallen, moderne architectuur, bewegende reizigers en licht dat door grote ramen naar binnen valt. Zeker op internationale treinreizen kom je onderweg langs stations die totaal anders ogen dan wat je thuis gewend bent.
Geef jezelf tijdens een langere overstap een kleine opdracht: maak binnen tien minuten vijf beelden die samen iets over dat station vertellen. Eén overzicht, één detail, één persoon, één beeld met beweging en één foto waarin architectuur centraal staat. Zo wordt zelfs wachten onderdeel van je fotografie.
5. Maak één serie vanuit exact dezelfde plek
Zit je een paar uur in dezelfde trein? Kies dan één vast standpunt en fotografeer gedurende de reis steeds opnieuw vanuit datzelfde kader. Je zult zien hoeveel er verandert. Eerst rijd je misschien door een stad, vervolgens langs weilanden en uren later tussen bergen. Ook het weer en het licht kunnen onderweg compleet omslaan. Door je compositie ongeveer gelijk te houden, wordt juist die verandering het onderwerp van je serie.
Je kunt er zelfs een vast ritme van maken: één foto per halfuur of telkens wanneer het landschap zichtbaar verandert. Zet de beelden achteraf naast elkaar en je hebt een visueel reisverslag waarin honderden kilometers in een paar foto's voorbijtrekken. Noteer bij iedere foto de plaats of het tijdstip. Zo kun je de serie later presenteren als een fotografische tijdlijn van je treinreis.
De reis is óók je bestemming
Wie met de trein reist, krijgt urenlang een veranderend decor voorgeschoteld. Gebruik dat. Leg niet alleen vast waar je uiteindelijk terechtkomt, maar ook hoe je daar bent gekomen. Van een verlaten perron vroeg in de ochtend tot een onscherp landschap dat tijdens golden hour voorbijschiet: soms ontstaan juist onderweg de beelden die uiteindelijk het meest het gevoel van een reis oproepen.
