Redactie 
De vakantietijd is begonnen en dat betekent dat we weer volop op reis gaan. Dat kan in eigen land zijn, maar dat kan ook in een land aan de andere kant van de wereld zijn. Waar je ook naartoe gaat, waarschijnlijk neem je je camera mee om te fotograferen. Maar hoe zit het eigenlijk met ethiek en reisfotografie? In dit artikel vertellen we je daar meer over, aan de hand van het Zoom.nl forum.
Meer leren over reisfotografie? Volg dan de Zoom Academy cursus Fotograferen op Reis!
De vraag
Om dit onderwerp te starten, begonnen we een topic en stelden we jullie een vraag:
‘Het is vast niet het eerste waar je aan denkt als je aan een vakantie denkt, maar op reis zijn er behoorlijk wat ethische zaken waar je tegenaan kunt lopen. Bijvoorbeeld wanneer je portretten van iemand maakt; betaal je het model? Stuur je foto’s op? Vraag je toestemming? Zet je de foto’s online?
Wij zijn benieuwd hoe jullie met deze vragen en kwesties omgaan!’
Portretrecht
Forumlid vBartheld begint direct met een wedervraag: ‘De eerste vraag die bij mij opkomt, is of dat anders is op reis, dan in eigen land? Als ik hier een foto wil maken van iemand (niet als onderdeel van een geheel, maar echt als onderwerp) vraag ik ook toestemming. En mogen ze de foto’s ook in de inbox krijgen, als ze dat graag willen.’
Ga je in Nederland fotograferen, dan heb je je te houden met het portretrecht. Kort uitgelegd mag je in openbare ruimten (zoals dus bijvoorbeeld op straat) ongevraagd mensen fotograferen en die foto publiceren. Daar zitten wel wat haakjes aan, een persoon mag namelijk de publicatie van een foto verbieden wanneer hij/zij daar een redelijk belang bij heeft. Stort iemand dus bijvoorbeeld op straat in elkaar en maak je daar een foto van, dan mag je die foto niet zomaar publiceren. Verder geldt natuurlijk: dat je iedereen op straat in feite mag fotograferen en foto’s meestal ook mag publiceren, betekent niet dat je dat ook moet doen. Twijfel je? Dan is het altijd netjes om even met de persoon op de foto afspraken te maken.
Reisfotografie in het buitenland
Goed, in Nederland zijn de regels dus relatief duidelijk: houd je aan het portretrecht en volg je eigen ethische intuïtie. Maar wat doe je dan in het buitenland? Bladehans60 geeft aan dat hij erg terughoudend is met het fotograferen van kinderen.
Stephanie71 lijkt er ervaring mee te hebben en legt uit hoe zij het aanpakt: ‘Sommige volkeren (vaak wel enkel de oudere mensen) willen perse niet gefotografeerd worden (bv Aboriginals) dan vraag ik het wel altijd even, sommige volkeren vinden het juist enorm leuk om gefotografeerd te worden, in Nepal bv. geld geven voor een foto doe ik in principe niet hoewel het toch wel eens voorkomt dat ik daarvoor zwicht. Ik heb voor het geval iemand vraagt of ik iets wil opsturen altijd pen en papier bij me zodat gegevens uitgewisseld kunnen worden, maar zo vaak komt dat eigenlijk niet voor.
Ik snap de terughoudendheid van Bladehans60 op het gebied van fotograferen van kinderen, als vrouw wordt ik daar minder snel op aangekeken maar bij mannen wordt al snel vanalles gedacht. Kinderen in badkleding (of minder gekleed) ga ik liefst uit de weg, er zijn al genoeg foto’s gepost door papa’s en mama’s die op verkeerde sites terecht komen, daar hoef ik niet ook nog es aan bij te dragen.’
Zoals Stephanie71 al aangeeft, speelt cultuur een grote rol in de ethiek van het land en dus ook of het oké is of je iemand op de foto zet of niet. Forumlid theo_hamoen vertelt daarover: ‘In sommige culturen is het niet wenselijk om mensen op de gevoelige plaat vast te leggen, omdat – in hun overtuiging – dan een stukje ziel van ze wordt weggenomen.
Verstandig is daarom je eerst goed in te lezen in die cultuur.’ PeterKosterHT zegt daar nog over: ‘Ook los van de ethiek is je verdiepen in de cultuur altijd slim: dan weet je wat je kunt verwachten.’
Conclusie: wat doe je met reisfotografie?
Nu we de discussie op het forum kort besproken hebben, heb je misschien al een beter idee gekregen. Zoals eigenlijk altijd is er niet één juist antwoord, al zijn er wel een aantal ‘ongeschreven’ regels waar je je het beste aan kunt houden. Die sommen we hieronder even kort voor je op. Zie ze als tips, zo weet jij beter waar je op kunt letten als je aan de slag gaat met reisfotografie op straat.
- Blijf altijd beleefd
- Laat duidelijk zien dat je aan het fotograferen bent
- Merk je dat iemand niet goed reageert op de camera, maak dan ook geen foto’s van die persoon
- Veel mensen kunnen het waarderen als je ze voor of na het maken van de foto even aanspreekt, soms willen ze de foto dan misschien zelfs wel ontvangen
- Wees voorzichtig met kinderen
- Leg geen gevoelige gebeurtenissen vast (portretrecht)
- Verdiep je in de cultuur en de regels van het land waar je naartoe gaat
Lees ook
Inspiratie nodig?
Ga je binnenkort op reis, maar wil je nog wat inspiratie opdoen voor je reisfotografie? In de galerij Reisfotografie hebben we een paar schitterende foto’s voor je verzameld. Klik op onderstaande foto, of op de galerijtitel om naar de galerij te gaan.
