Redactie Een veld vol zonnebloemen is een onderwerp waar je als fotograaf moeilijk omheen kunt. De knalgele bloemen steken prachtig af tegen een blauwe lucht en aan het einde van de dag zorgt het warme zonlicht bijna vanzelf voor zomerse beelden. Maar precies daar zit ook de uitdaging: hoe voorkom je dat je thuiskomt met dezelfde foto van een zonnebloem die je al honderd keer hebt gezien?
Door anders naar brandpuntsafstand, licht en standpunt te kijken, kun je met zonnebloemen veel meer kanten op. Van abstracte macrofoto's tot portretten en grafische beelden vanuit een extreem laag standpunt. We geven je vijf ideeën om deze zomerse bloemen nét even anders vast te leggen.
1. Ga extreem dichtbij en maak van de bloem een landschap
Een zonnebloem is groot genoeg om indrukwekkend te zijn, maar juist van heel dichtbij wordt hij pas echt interessant. Pak daarom eens een macro-objectief en vergeet tijdelijk dat je naar een bloem kijkt. Zoek naar lijnen, patronen, kleuren en kleine details.
Vooral het hart van de zonnebloem is interessant. De zaden vormen een herkenbaar spiraalvormig patroon. Je hoeft daarbij helemaal niet de volledige bloem in beeld te brengen. Vul je kader bijvoorbeeld volledig met het donkere hart en laat alleen aan één zijde nog een rand gele bloemblaadjes zien.
Ook afzonderlijke bloemblaadjes kunnen een onderwerp worden. Met een groot diafragma, bijvoorbeeld F 2,8 of F 4, kun je één klein gedeelte scherp houden terwijl de rest langzaam in onscherpte verdwijnt. Let daarbij nauwkeurig op waar je scherpstelt. Bij zulke korte opnameafstanden is je scherptediepte erg klein.
Kijk meteen of er insecten aanwezig zijn. Bijen, hommels en andere bestuivers geven je foto niet alleen een extra onderwerp, maar vertellen ook iets over de bloem zelf. Wil je een bewegend insect scherp vastleggen, verhoog dan je sluitertijd. Denk bijvoorbeeld aan 1/1000 seconde of korter wanneer je een bij tijdens het vliegen wilt bevriezen.
2. Pak een telelens en druk het veld in elkaar
Een groot veld nodigt uit om je groothoeklens te pakken. Toch kan juist een telelens een veel spannender resultaat geven. Met bijvoorbeeld een 100-400mm of 70-200mm kun je een klein gedeelte uit het landschap halen. Door vanaf enige afstand in te zoomen, lijkt het bovendien alsof de zonnebloemen dichter bij elkaar staan. Dit effect noemen we vaak telecompressie. Een veld dat in werkelijkheid behoorlijk wat open plekken bevat, kan hierdoor veranderen in een bijna eindeloze gele massa.
Zoek vervolgens naar één afwijkend element. Misschien steekt één zonnebloem boven de rest uit. Of staat er juist eentje de andere kant op. Ook een boom, schuur of persoon in de verte kan een mooi rustpunt vormen tussen alle herhaling.
Speel daarbij met scherptediepte. Stel scherp op één bloem en gebruik de andere bloemen als onscherpe gele vlakken op de voor- en achtergrond. Met een langere brandpuntsafstand en een relatief groot diafragma krijg je al snel een zachte achtergrond. Je hoeft trouwens niet altijd op zoek naar die ene perfecte bloem. Juist de herhaling van tientallen of honderden gele bloemhoofden kan een sterk grafisch beeld opleveren.
3. Gebruik de zon als onderdeel van je foto
Zonnebloemen fotograferen met de zon in je rug is gemakkelijk. Alles wordt helder verlicht en het geel spat van je beeld. Draai je eens om en fotografeer richting het licht, dan gebeurt er iets heel anders. Bij tegenlicht kunnen de dunne gele bloemblaadjes bijna doorschijnend worden. De randjes lichten op, terwijl het hart van de bloem donkerder blijft. Vooral wanneer de zon laag staat, aan het begin of einde van de dag, werkt dit erg mooi.
Probeer de zon net achter de bloem te verstoppen. Door vervolgens je standpunt een paar centimeter te veranderen, kun je bepalen hoeveel zonlicht zichtbaar wordt. Bij een klein diafragma, bijvoorbeeld F 11 of F 16, kan de zon als een stervormige lichtbron verschijnen.
Je kunt ook bewust lensflare toelaten. Normaal proberen we die lichtvlekken met een zonnekap te voorkomen, maar bij zo'n zomers onderwerp kunnen ze juist sfeer toevoegen. Verander langzaam je camerahoek en kijk hoe de flare door het beeld beweegt. Let wel goed op je hooglichten. Bij tegenlicht is het contrast groot. Controleer daarom je histogram en voorkom dat grote delen van de bloem volledig uitbijten. Fotograferen in raw geeft je achteraf meer ruimte om lichte en donkere delen met elkaar in balans te brengen.
4. Gebruik het veld als decor voor een zomerportret
Waarom zou de zonnebloem altijd zelf het hoofdonderwerp moeten zijn? Een veld met bloemen kan ook een prachtig decor vormen voor een portret. Fotografeer bij voorkeur wanneer de zon laag staat. Zet je model met de zon schuin van achteren. Zo ontstaat een lichte rand rond haar en kleding en worden ook de zonnebloemen mooi van achteren verlicht. Het gezicht bevindt zich dan wel grotendeels in de schaduw. Dat kun je oplossen met een wit reflectiescherm of een subtiele invulflits.
Een 50mm- of 85mm-objectief is hiervoor een fijne keuze. Wil je meer van het veld laten zien, dan kun je ook voor 35mm kiezen. Let met een groothoek wel op dat je niet te dicht bij het gezicht komt, omdat het perspectief dan onnatuurlijk kan worden. Probeer niet alleen een klassiek portret waarbij je model recht in de camera kijkt. Laat iemand door het veld lopen, langs een bloem kijken of juist met de rug naar je toe staan. Door een paar zonnebloemen dicht voor je objectief mee te nemen, kun je bovendien een zachte gele voorgrond creëren.
Houd uiteraard rekening met de plek waar je fotografeert. Loop niet zomaar een akker in en beschadig geen planten voor een betere compositie. Fotografeer vanaf toegankelijke paden of vraag toestemming aan de eigenaar wanneer je het veld in wilt.
5. Zak door je knieën en fotografeer richting de lucht
De eenvoudigste manier om een bekend onderwerp anders te fotograferen, is vaak het veranderen van je standpunt. Bij zonnebloemen kun je dat behoorlijk extreem aanpakken. Ga zo laag mogelijk zitten en richt je camera omhoog. De bloemen steken dan boven je uit en de achtergrond verandert van een druk veld in een vrijwel egale lucht. Op een heldere dag krijg je zo een krachtig contrast tussen geel en blauw. Een groothoekobjectief werkt hierbij goed. Door dicht bij één bloem te komen, wordt deze door het perspectief enorm groot terwijl andere zonnebloemen kleiner in de achtergrond verschijnen. Dat geeft veel diepte.
Let wel op vertekening. Met een extreme groothoek en een korte opnameafstand kan een bloem enorm worden uitgerekt. Dat hoeft geen probleem te zijn. Sterker nog: gebruik die vertekening eens bewust in plaats van haar te corrigeren. Ook wolken kunnen een belangrijke rol spelen. Een paar stapelwolken achter een gele zonnebloem geven meer diepte dan een volledig blauwe lucht. Fotografeer je richting de zon, dan kun je bovendien silhouetten, zonnestralen en doorschijnende bloemblaadjes combineren.
Een camera met een kantelbaar scherm maakt zo'n laag standpunt een stuk gemakkelijker. Je hoeft dan niet zelf met je gezicht tussen de planten te gaan liggen om je compositie te controleren.
Maak een serie in plaats van één perfecte foto
Sta je eenmaal bij een veld vol zonnebloemen, probeer dan niet alleen die ene perfecte landschapsfoto te maken. Zie het als een kleine fotografische opdracht. Begin met een overzicht, pak daarna je telelens voor patronen en afzonderlijke bloemen en ga vervolgens dichtbij voor details. Zoek insecten, speel met tegenlicht en probeer een extreem hoog of laag standpunt. Heb je iemand bij je, gebruik de bloemen dan als decor voor een portret. Zo vertel je met hetzelfde onderwerp verschillende verhalen. En juist door jezelf te dwingen verder te kijken dan het klassieke zonnebloemenveld tijdens zonsondergang, ontdek je hoeveel fotografische mogelijkheden er eigenlijk tussen al dat geel verstopt zitten.
