Schilderen met licht

Lightpainting fotografie

Heb je nog een paar sterretjes over van oud & nieuw? Gebruik ze dan om te ‘schilderen met licht’, het zogenaamde lightpainting fotografie.
Lightpainting is een techniek waarbij je werkt met een open sluiter en bewegende lichtbronnen. De resultaten zijn vaak heel bijzonder, omdat je een niet-bestaande wereld creëert.

Wat heb je nodig?

Om aan de slag te gaan met lightpainting heb je een camera nodig met statiefaansluiting en de mogelijkheid om zelf de sluitertijd, het diafragma en de iso in te stellen. Op eenvoudige compactcamera’s na zijn die zaken bij elke digitale camera aanwezig. Je spiegelreflex of systeemcamera is prima voor lightpainting, hoewel het wel jammer is dat je geen beeld hebt tijdens de opname, je kunt het resultaat pas achteraf bekijken.

Daarnaast is een statief onmisbaar bij dit soort foto’s. Een goed statief is niet goedkoop, maar bedenk je wel dat zoiets een leven meegaat en ook onmisbaar is voor andere takken van fotografie.

Wil je er iets professioneler mee aan de slag, of wil je ook andere voorwerpen of situaties gebruiken om met lightpainting aan de slag te gaan, dan is het ook handig om een externe flitser bij de hand te hebben, zodat je delen van het beeld op kunt helderen. Dit kan gewoon een eenvoudig type zijn, omdat je hem handmatig los van de camera gebruikt.

Groothoek

Omdat je nooit zeker weet waar de grenzen van jouw creatie zullen liggen, is het slim om met een groothoek te werken. Je kunt dan beter achteraf je opname wat bijsnijden dan dat de lichteffecten net buiten beeld vallen.

Maak eerst een paar testopnamen om te zien of jouw lens überhaupt wel geschikt is voor lightpainting. Bij oudere objectieven zul je door het extreem hoge contrast en de puntlichtbronnen mogelijk overstraling en nevenbeelden krijgen. Al kan dit soms juist ook een leuk effect geven.

Autofocus

Als je gewend bent met autofocus te werken, moet je voor lightpainting toch overschakelen op de handmatige stand. De camera kan namelijk niet scherpstellen in het donker en raakt in de war van de vaak snel bewegende lichtpunten. Zet daarom tijdelijk een voorwerp op de plaats waar straks de actie komt en beschijn het met je zaklantaarn om scherp te stellen. Dat kun je eventueel nog met de autofocus doen, waarna je die uitschakelt. Beschikt je camera over live view, zoom dan handmatig in om ingezoomd scherp te stellen.

Sluitertijd, diafragma en iso

Wil je je lightpainting goed in beeld krijgen, dan heb je een lange sluitertijd nodig. Ga uit van minimaal 30 seconden tot meerdere minuten bij echt complexe opstellingen. De camera zet je op de bulb-stand. Bij deze weinig gebruikte camerastand, die nog na de lange sluitertijden komt, blijft de sluiter openstaan tot je de ontspanknop loslaat. Om trillingen te vermijden, gebruik je de zelfontspanner om de tijdsopname te starten.

Om overbelichting en ruis te voorkomen, stel je bij voorkeur je iso zo laag mogelijk in. Bij veel camera’s kun je ruisonderdrukking bij lange sluitertijden inschakelen, de camera maakt dan vlak na de opname nog een ‘zwartopname’ met dezelfde belichtingstijd.

Verder kun je beter een klein diafragma gebruiken, zodat je meer scherptediepte hebt.

Lichtbronnen

Bij het kiezen van lichtbronnen voor lightpaintfotografie kun je jouw fantasie helemaal de vrije loop laten. Led-lampjes zijn zelfs (bijvoorbeeld bij de Action) voor minder dan een euro te koop, maar denk ook aan laser pointers waarmee je in mistige omstandigheden mooie effecten kunt bereiken. Met gekleurde folie of ballonnetjes, maar ook met smartphones of tablets kun je een effect aan je licht geven. Verder maken lightpaint-fotografen gebruik van (sier)vuurwerk, de zogeheten sterretjes, kerstverlichting en bijvoorbeeld glowsticks.