in

Op naar de zee: zo maak je de mooiste foto’s van kustlandschappen

Hoewel de kust altijd de moeite waard is, zijn sommige locaties fotogenieker dan andere. Soms is het strand immers niet zo breed en bestaan de duinen maar uit een enkele rij. Je bent dan al snel uitgefotografeerd. Als je je locatie goed kiest, is er van alles moois te zien en vast te leggen. Als je dan ook nog ‘s morgens vroeg of richting zonsondergang gaat, is het rustiger en is het licht mooier. Met de tips in dit hoofdstuk, worden je kustfoto’s krachtiger.

Dit artikel komt uit de nieuwe cursus Fotograferen in de Zomer uit de Zoom Academy. In deze cursus leer je meer over hoe je de mooiste foto’s maakt aan de kust, van bijzondere natuurfenomenen en natuurlijk als je op pad bent en bijvoorbeeld een stad of natuurgebied bezoekt.

Mooie plekken in eigen land

Plekken waar je als landschapsfotograaf je hart kunt ophalen, zijn onder meer Texel (De Slufter, De Hors, De Cocksdorp), de duinen bij Domburg, Westenschouwen en Burgh-Haamstede in Zeeland en de Kennemerduinen in Noord-Holland. Ook Terschelling en Schiermonnikoog kennen prachtige duingebieden, maar zijn iets lastiger te bereiken.

De zuidpier van IJmuiden is omgeven door industrie maar staat bekend om de aantallen vogels die je er kunt treffen. Het strand bij Zandvoort of Scheveningen ligt weliswaar veel dichter op bebouwing, maar biedt meer vertier na het fotograferen.

De Amsterdamse Waterleidingduinen vormen een landschappelijk erg afwisselend gebied, met veel vogels en ook nog eens vossen en damherten. Welke plek je ook kiest, houd rekening met de richting waarin de zon opkomt of ondergaat. Aan de westkust valt in dat opzicht weinig te kiezen, maar in de Zeeuwse delta en op de Waddeneilanden kun je alle kanten op.

Dankzij de leegte kun je je aan de kust eindeloos uitleven op natuurlijke lijnen, vlakken en vormen.

Victor van Woensel (victorvw)
Canon M5 · ISO 200 · F 11 · 1/80 SEC · 200 MM

Landschappen

De kust is een ideale plek voor landschapsfotografie. Vanwege de weidsheid en het gebrek aan bomen zijn omgeving en horizon doorgaans leeg. Daarmee wordt het eenvoudiger de wél aanwezige elementen te ordenen tot een uitgebalanceerde compositie. Een foto van enkel de zee en de lucht oogt al gauw statisch en saai. Je zult dus op zoek moeten naar een hoofdonderwerp. Dat kan een golfbreker zijn van basaltstenen, of oude, verweerde palen vol algengroei, maar ook een voorwerp in de branding. Denk aan een zeester, een kwal of een rots waar het water mooi omheen buigt.

De vloedlijn zelf kan ook de moeite waard zijn, als de golven zich met een dikke laag wit schuim langzaam weer terugtrekken richting zee.

Wat je onderwerp ook is, varieer met je sluitertijd voor de perfecte combinatie tussen beweging en detail. Is je sluitertijd te kort, dan mist je foto sfeer. Belicht je te lang, dan houd je enkel een melkachtige substantie over en ontbreekt de structuur van de zee. Is de zee woest en spatten de golven hoog op, dan is een korte sluitertijd die elke druppel bevriest juist wél een goede keuze. De mooiste foto’s met een langere sluitertijd maak je meestal als de golven terugrollen de zee in. Wacht dus tot water en schuim hun verste punt hebben bereikt en maak dan pas je foto’s. Daar waar het water net nog was, is het zand nog nat, en juist die geleidelijke overgang voegt iets toe aan je foto. Bovendien gaat het terugtrekken van de golven rechtlijniger in zijn werk dan de chaos van binnenkomende golven.

Werken met licht

Vanwege het veranderende weer zijn de luchten boven zee vaak kleurrijk rond zonsopkomst en zonsondergang. Lang nadat het licht op strand en duin verdwenen is, kan de lucht nog spectaculair zijn. Grote kans dat het contrast in lichtintensiteit te groot is voor het dynamisch bereik van je sensor. Gebruik een grijsverloopfilter om dit op te lossen. De horizon in je foto zal waarschijnlijk volledig leeg zijn. Een hard verloop is dan de beste keuze. Of je een verloop van twee of drie stops neemt, is een kwestie van smaak. Neem de tijd om het filter op exact de juiste hoogte te plaatsen, want met name bij een hard verloop is de overgang goed zichtbaar. Het ziet er niet uit als deze overgangslijn net boven de horizon ligt.

Fotografeer je in de duinen, dan zal de horizon geen lege rechte lijn zijn: het zand of helmgras zal de horizon doorbreken. Gebruik in zo’n geval liever een zacht verloop om te voorkomen dat een duidelijke scheidslijn dwars door je duin of gras in beeld verschijnt. Een alternatief is twee verschillende belichtingen te maken, die je achteraf samenvoegt in de nabewerking.

Dramatische luchten zijn aan de kust eerder regel dan uitzondering. Neem je grijsverloopfilters mee!

Rob Kints (robk1964)
Canon 6D · ISO 100 · F 9 · 1/125 SEC · 16 MM

Abstract

Voor landschapsfoto’s die wat verder van de werkelijkheid af staan en worden geabstraheerd tot lijnen en vlakken, kun je aan zee werken met grijsfilters. Met name de zwaardere filters (denk aan tien stops) verlengen je sluitertijd tot enkele minuten. Wolkenluchten veranderen in strepen en de zee wordt een leeg wit vlak. Met een krachtige vorm in beeld, zoals een steiger of brug, maak je je foto af. Sta je dicht op de vloedlijn te fotograferen, dan zullen je statiefpoten wegzakken in het natte zand. Je kunt dat voorkomen met speciale voetjes die je onder de poten schroeft. Levert jouw statiefmerk die niet, dan is een drietal oude cd’s (onder elke poot één) een prima alternatief.

Details in het landschap

Niet alleen het weidse landschap is de moeite waard. Nog leuker is het om als een fotografische strandjutter op zoek te gaan naar kleine schatten in het grote geheel. Water en wind doen met strand en duin wat ze willen. Na onstuimig weer vind je de mooiste vormen en structuren in het zand. Soms vermengen meerdere kleuren zand, of droog en nat zand, zich met elkaar tot ware kunstwerkjes. En als na de vloed de zee zich terugtrekt, vind je op het strand allerhande geribbelde vormen in het zand. Als je je bezoek net na de vloed timet, is de kans groot dat alles nog maagdelijk mooi is. Wacht als het kan tot de zon laag aan de hemel staat: vormen en structuren in zand en modder komen het best tot hun recht als het lage licht lange schaduwen kan creëren. Dat geeft diepte aan je foto’s.

Wind en weer creëren onvoorstelbare structuren en patronen in het zand.

Wil Crooymans (wilcrooymans)
Sony A7II · ISO 100 · F 8 · 1/500 SEC · 14 MM

Oog voor details

In de duinen kun je op zoek gaan naar een pionierende pluk helmgras, die moederziel alleen staat te wuiven op een zanderige duintop. Ook zijn de boompjes en struiken in het duinlandschap vaak getekend door de wind. Ze hebben daarom sterke verweerde vormen en zitten nogal eens onder de korstmossen. Wil je dergelijke details fotograferen, dan is een mistige dag erg geschikt om de aandacht op de vormen en lijnen te vestigen. Een andere optie is te wachten tot het laatste licht de takken raakt, waarbij de achtergrond al in het duister van de schaduw valt.

Dichter bij de grond vind je in de duinen ook piepkleine paddenstoelen. Hoewel het soorten betreft die je enkel daar kunt vinden, hebben ze gewoon een steel en een hoed, en dat maakt ze hoe dan ook fotogeniek. Helemaal omdat ze in kaal zand groeien en de omgeving dus niet voor afleiding zorgt. Kruip er met een macrolens bovenop en het zand op en rond de paddenstoelen geeft je foto’s net dat beetje extra.

Duinfranjehoedjes groeien op dode delen van helmgras en zijn dus enkel te vinden in de duinen.

Henriëtte van Golde (jonggolde_zoom)
Canon 7D II · ISO 100 · F 2,8 · 1/1250 SEC · 100 MM

Beste tijd

De Nederlandse kust is niet bepaald een tropische kust. Bij de Noordzee hoort onstuimig weer. De veranderende wolkenluchten leiden vaak tot dramatisch licht, en dat is wat je natuurlijk wilt als landschapsfotograaf. De beste tijd voor landschapsfotografie is daarom buiten het toeristische hoogseizoen: van de herfst tot het vroege voorjaar. Het voordeel is dat er veel minder andere mensen op het strand en in het duin zijn. Je hoeft dus niet te wachten tot ze uit beeld zijn verdwenen, en ze creëren minder voetsporen in je compositie!

Daarmee is niet gezegd dat je in lente en zomer geen mooie foto’s aan de kust kunt maken. Integendeel: het eerste en het laatste licht is vaak prachtig warm van kleur, het is aangenaam op het strand en de kans op een mooie wolkenlucht (of onweer boven zee!) blijft aanwezig.

Golfbrekers zijn met hun strakke, rechte lijnen een perfect onderwerp voor kunstzinnige fotografie met lange sluitertijden.

Erwin Jonkman ( erwinjonkman)
Nikon D750 · ISO 100 · F 13 · 25 SEC · 16 MM

Natuurfotografie

Voor natuurfotografie geldt feitelijk hetzelfde als voor landschappen: wees er vroeg bij. Niet alleen is het licht vroeg in de ochtend op z’n best, maar ook de dieren die je wilt fotograferen zijn dan het meest actief. En dat levert de beste en veelzijdigste foto’s op. Ook in dit geval is vooraf nadenken over wat voor soort foto’s je wilt gaan maken verstandig. Welke dieren wil je vastleggen? Welke locatie is het best? Uit welke richting komt het zonlicht op dat moment?

De meeste dieren zijn goed te fotograferen in de zomer, maar de maanden juni, juli en augustus zijn bij uitstek geschikt voor het vastleggen van insecten. Ze zoemen en fladderen dan namelijk met duizenden soorten en in grote hoeveelheden rond.

Pak je macrolens (of je telezoom met macrofunctie) en ga op zoek naar vlinders, libellen en kleurige zweefvliegen. Probeer niet alleen hun kleuren en details te fotograferen, maar portretteer hen ook als onderdeel van een biotoop, met tegenlicht of leg hun dagelijkse routines vast (zoals foerageren). En schiet niet alleen op ooghoogte, maar ga door de knieën. Of nog beter: ga plat op je buik liggen!

Om vogels en zoogdieren goed te kunnen fotograferen, heb je een telelens nodig van minimaal 300 tot 500 mm. Veel dieren zijn immers schuw en moeilijk te benaderen. Neem voor de zekerheid ook altijd je groothoeklens mee om onverwachte ontmoetingen, bloemen en landschappen te kunnen vastleggen. Gevederde zomertoppers zijn weide- en watervogels met hun jongen zoals lepelaars, grutto’s en ooievaars. In ondiepe plassen, vaak vlakbij vogelhutten, zijn ze in de zomer druk in de weer met hun jongen en dan zijn ze goed te fotograferen. 

Op de Waddeneilanden en bij de Brouwersdam maak je goede kans op een ontmoeting met een zeehond.

Marc Harinck (mharinck)
Canon 450D · ISO 400 · F 8 · 1/500 SEC · 350 MM

Zoom Academy

Dit artikel komt uit de Zoom Academy Cursus Fotograferen in de Zomer. In deze cursus leer je alles over het fotograferen in het zomerseizoen en nog veel meer. 

Zo leer je onder andere:

  • Om te gaan met alle soorten licht in het zomerseizoen
  • De mooiste plekken van steden te ontdekken
  • Hoe je het strand, dieren en de zee kunt vastleggen
  • Een zomerse foto in Lightroom Classic te bewerken van A tot Z

Bekijk hier de volledige Cursus Fotograferen in de Zomer!


Mis niks met de wekelijkse Zoom.nl nieuwsbrief!

E-mailadres

Storende elementen verwijderen in Photoshop: werken met de stapelmodus

Lichtende nachtwolken fotograferen: bijzonder natuurfenomeen in de zomer