in

Fotograferen in het donker: zo maakt Niels Dam een HDR-foto

Je gaat aan de slag met HDR, dus dan ziet het maken van de foto er iets anders uit dan normaal. Je maakt immers meerdere foto’s die je later samen gaat voegen, in plaats van één losse foto.

Dit artikel komt uit de volledige Cursus Licht in het Donker in Zoom Academy. Hierin leer je alles over het fotograferen bij weinig licht en nog veel meer!

Zoom-fotograaf Niels Dam legt ons uit hoe hij te werk gaat. “Het maken van de foto is eigenlijk het minste werk”, lacht Niels. Volgens hem komt er een stuk meer kijken bij de voorbereiding en de nabewerking.

Als hij de foto gaat maken zet hij eerst zijn statief neer met de camera erop, en maakt vervolgens de compositie die hij van te voren heeft uitgedacht. Hij maakt dan de foto, en zet het statief met camera klaar voor de volgende compositie. Dit gaat door totdat hij tevreden is.

Het maken van de foto is eigenlijk het minste werk volgens Niels.

Niels Dam (niels_dam)
Nikon D810 · ISO 100 · F 8 · 1/15-15 SEC · 28 MM

Raw

Niels fotografeert altijd in raw. In deze bestanden wordt namelijk veel meer informatie opgeslagen zodat je beter kunt bewerken. Daarbij ontstaan bij het gebruik van jpg-bestanden artefacten in het samenvoegen, waardoor de HDR-bestanden onbruikbaar worden. Met jpg-bestanden kun je dus niet goed HDR-foto’s maken.

Als je in raw fotografeert, kun je later de witbalans nog makkelijk aanpassen.

Niels Dam (niels_dam)
Nikon D810 · ISO 100 · F 8 · 1/15-15 SEC · 22 MM

Scherpstellen

“Ik zet mijn camera vaak op live-view”, vertelt Niels. “Met live-view kun je niet alleen makkelijk je compositie overzien, maar het is ook een handige tool om in het donker goed scherp te stellen. Ik zoom dan vaak in op een van de lichtste punten, vaak is dat een lamp, en daarop stel ik vervolgens scherp. Meestal gaat dat prima met de automatische focus, maar soms pakt de camera hem toch net niet goed en stel ik de foto handmatig scherp.”

Scherpstellen met behulp van live-view is dan heel handig. Als je op het lcd-scherm van je camera namelijk inzoomt, kun je hetgeen waarop je scherp wilt stellen redelijk groot in beeld krijgen. Vervolgens kun je tijdens het scherpstellen goed zien of hetgeen waar je op scherpstelt, in dit geval een lamp, ook echt scherp wordt.

De serie bracketfoto’s die Niels maakte voor de foto van het straatje Chez Antoinette.

Niels Dam (niels_dam)
Nikon D810 · ISO 100 · F 8 · 1/15-15 SEC · 21 MM

Omdat het donker is, kan het zijn dat je camera moeite heeft met automatisch scherpstellen. Als dit het geval is, kun je gemakkelijk overschakelen naar handmatig scherpstellen om zelf op de lamp scherp te stellen. Gebruik je de autofocus, zet deze dan uit na het scherpstellen of zet je camera autofocus op de AF-ON zodat je autofocus scherpstelt met een aparte knop en niet met je sluiterknop. Zo voorkom je dat de camera toch weer opnieuw scherp gaat stellen bij het maken van de volgende foto. Al je foto’s van een HDR-reeks moeten natuurlijk op hetzelfde punt zijn scherpgesteld.

Instellen

Verder stelt Niels natuurlijk ook zijn camera in. De iso zet hij altijd op de laagst mogelijke waarde van zijn camera (iso 64 of iso 100), het diafragma meestal op F 8. “Dan zit je lens vaak op het optimale punt voor scherpte”, vertelt hij. Zijn witbalans heeft hij vaak op automatisch staan, soms stelt hij deze in op de voorinstelling van de camera met de stand TL- of gloeilamp licht. Omdat Niels altijd in raw fotografeert, is het niet zo erg als de witbalans tijdens het fotograferen niet helemaal klopt: dit is later namelijk makkelijk aan te passen in o.a. Lightroom.

Omdat er ’s winters in Deventer veel kerstversiering hangt, is dit de perfecte locatie voor het maken van sfeervolle foto’s.

Niels Dam (niels_dam)
Nikon D810 · ISO 100 · F 8 · 1/15-15 SEC · 22 MM

De bracketserie aanzetten

Na het instellen en scherpstellen, zet Niels een bracketserie aan. Vaak zit er een knop op de camera zelf waarmee je de bracketserie kunt inschakelen. Je drukt dan op de knop (BKT) en vervolgens kun je met de instelschijven het aantal opnames en de belichtingsstapgrootte kiezen.

Niels kiest altijd voor een belichtingsstapgrootte van 1. Afhankelijk van het merk en type camera dat je hebt, kun je bracketing soms ook via het menu instellen. Niels kiest vaak voor negen opnames en hij zet zijn kortste sluitertijd vrijwel altijd op 1/15 of 1/8 seconde. De langste sluitertijd is zo altijd 15 seconden of 30 seconden, wat volgens hem genoeg is om vrijwel alle schaduwen in een stad of dorp goed op te halen.

Vervolgens druk je negen keer af, tot alle foto’s gemaakt zijn. Dat kan simpelweg met de afdrukknop, maar je kunt dit ook met een afstandsbediening of de zelftimer doen. En veel cameramerken hebben tegenwoordig ook een app waarmee je de camera kunt verbinden: in die app kun je dan ook de foto maken.

De serie bracketfoto’s die Niels maakte voor de foto op de hoek.

Niels Dam (niels_dam)
Nikon D810 · ISO 100 · F 8 · 1/15-15 SEC · 20 MM

Het voordeel van het gebruik van een afstandsbediening of de zelftimer is dat je de camera niet meer aan hoeft te raken. Zo voorkom je ongewenste trillingen in de foto bij het aanraken van die camera. Als de reeks foto’s gemaakt is, zet de camera automatisch de instellingen terug naar de instellingen waarmee je begon en kun je weer een nieuwe reeks fotograferen.

Maak gebruik van een afstandsbediening, de zelftimer, of een app, zodat je de camera niet aan hoeft te raken tijdens het afdrukken en je trillingen kunt voorkomen.

Anthony Malefijt (malefijtfotografie)
Nikon D750 · ISO 100 · F 9 · 1/8 SEC · 19 MM

HDR of bracketserie

Sommige camera’s hebben een ingebouwde HDR-functie. Hiermee krijg je vaak echter een jpg-foto als resultaat, waarbij de camera dus al meerdere belichtingen voor je heeft samengevoegd. Hierbij heb jij dus niet alle controle oer het beeld. Kies daarom voor een bracketserie.

Kortst en langst

“Met de kortste sluitertijd (van bijvoorbeeld 1/15 of 1/8 seconde) zorg je ervoor dat er in bijvoorbeeld de lampen niets meer overbelicht is. Je hebt dan echt alle details van de lampen. Met de langste sluitertijd belicht je ook de schaduwen optimaal. Zo kun je alle mogelijke details terughalen.”

Maak je gewoon één foto met bijvoorbeeld de langste sluitertijd, dan zijn de schaduwen mooi belicht, maar kun je de hooglichten van de lampen niet meer zo ver terughalen dat hier nog detail in te zien is. Kies je voor één foto met de kortste sluitertijd, dan zijn je schaduwen zo donker dat er ontzettend veel ruis ontstaat als je deze probeert op te lichten. Door gebruik te maken van de HDR-techniek, zorg je er dus voor dat alles in de foto mooi is belicht.

Mensen in beeld

Natuurlijk is er ook nog een praktische factor. Wanneer je in een stad gaat fotograferen, bestaat er natuurlijk de kans dat er mensen door de straat lopen die je fotografeert. “Het is niet zo’n ramp als er iemand door je beeld loopt of fietst, als de persoon maar geen licht bij zich heeft. Dit is vaak bij fietsers het geval en dan krijg je als snel een ongewenste lichtstreep door je foto’s”, legt Niels uit.

Staat de persoon er echt duidelijk op? Dan maakt hij de foto opnieuw, of laat hij de foto er bij het samenstellen uit. “Als iemand door het beeld loopt en het was een foto met lange sluitertijd, dan maak ik de foto opnieuw. Was het een foto met een korte sluitertijd, dan kun je de foto er ook uit laten. Zo’n belichtingsstap overslaan bij het samenvoegen van je HDR-bestand is namelijk niet zo’n ramp.”

Zelfs als je te maken hebt met heel grote contrasten, kun je die allemaal in een HDR-foto opnemen.

Niels Dam (niels_dam)
Nikon D810 · ISO 64 · F 8 · 1/15-15 SEC · 32 MM

Zoom Academy

Dit artikel komt uit de volledige Cursus Licht in het Donker in Zoom Academy. Hierin leer je te fotograferen bij weinig licht en nog veel meer!

Zo leer je onder andere:

  • Alles over de benodigde apparatuur
  • Het fotograferen in de avonduurtjes in steden
  • Hoe je de sterren in de nacht kunt vastleggen
  • Nog veel meer over het blauwe uur en lightpainting

Bekijk hier de volledige Cursus Licht in het Donker.


Mis niks met de wekelijkse Zoom.nl nieuwsbrief!

E-mailadres

Expertcursus natuurfotografie – Lokroep van de natuur

Laowa 12-24mm f/56 – Fullframe groothoekzoom