in

Dit zijn de do’s en don’ts bij zwart-wit portretten


26 augustus 2020, 07:11

Zwart-witfotografie is voor veel fotografen nog steeds een manier om beelden extra kracht en expressie mee te geven. Bij een portret kan een goede omzetting in zwart-wit fantastisch werken. Wat zijn de do’s en wat zijn de don’ts van een dergelijke keuze?

Krachtig en karaktervol

Haal de kleur uit een beeld en het wordt vaak veel krachtiger, meer to the point. Daarom ook kiezen veel fotografen voor een zwart-witomzetting als ze op zoek zijn naar krachtige en karaktervolle beelden. Een fotoserie in stemmig zwart-wit krijgt iets klassieks, iets stijlvols. Daarnaast zorgt de afwezigheid van kleuren voor meer focus en minder afleiding. Kortom: een omzetting naar zwart-wit kan je beeld een enorme boost geven. Tenminste … als je het goed doet. Daarom hier een aantal do’s en een aantal don’ts om je op weg te helpen.

Zwart-wit geeft deze foto een klassieke uitstraling. Deze foto is in een studio met grijze achtergrond gemaakt met twee softboxen.
Bieke Timmerman, btmedia.zoom.nl

Do’s

Geef je foto extra pit

Een omzetting naar zwart-wit is niet compleet zonder extra aanpassingen. Kijk daarom altijd kritisch naar je beeld en zorg voor wat extra pit, want zonder kleuren moet je foto het hebben van de contrasten. Hoe krachtiger de contrasten, hoe beter. Een foto omzetten naar zwart-wit is niet moeilijk, maar het beeld optimaliseren kan wat tijd kosten. Zorg voor grote contrasten tussen de witte, grijze en zwarte tinten in het beeld. In een zwart-witbeeld kun je vaak wat extra contrast en textuur gebruiken. Speel daarom met de curven en maak diepe schaduwen wat donkerder en lichte gedeeltes wat lichter. Het is vaak eenvoudig om softwarematig ook wat scherpte, tekening en textuur toe te voegen. Dat kan bij zwart-wit geen kwaad. Hoe meer textuur, hoe beter. Op die manier krijgt je foto extra kracht en karakter.


In zwart-wit werken eenvoudige composities vaak het beste.
Dennis van den Heuvel, dvdh.zoom.nl

Let goed op de compositie

Als je de kleur uit een beeld weghaalt, blijft vaak enkel de essentie over. Dat is prima en juist wat je wilt, maar daardoor krijgt de compositie extra gewicht. Zonder kleuren werken zorgt voor extra focus op de compositie én op eventuele foutjes op dat gebied. Als je vooraf weet dat het eindresultaat zwart-wit gaat worden, is het goed met die gedachte te fotograferen. Kijk goed naar de compositie – nóg beter dan normaal. Zijn alle beeldelementen in balans? Zijn er geen rare elementen in beeld die door de omzetting als storend kunnen worden ervaren? Je doet er goed aan het beeld en de compositie zo rustig mogelijk te houden: dat zorgt voor een krachtige en veelzeggende plaat. Abstractie werkt ook altijd goed in zwart-wit. Maar of dat werkt, is natuurlijk mede afhankelijk van het onderwerp, en abstractie toevoegen bij het maken van een portret is een uitdaging. Kortom: let extra op de compositie als je in zwart-wit gaat werken.


In kleur was deze foto waarschijnlijk een tikje rommelig geweest. In zwart-wit kom je meer tot de kern van het beeld.
Kathleen Ooms, kathleen77.zoom.nl

Alleen als het wat toevoegt

Als je soep kookt, doe je er peper en zout in voor extra smaak, niet omdat het leuk staat of omdat het nu eenmaal zo hoort. Precies genoeg en zeker niet te veel. Met een zwart-witomzetting is het exact hetzelfde. Zo’n keuze maak je omdat het écht iets toevoegt aan je beeld: iets wat je niet zou kunnen bereiken als de foto zijn kleuren zou behouden. Een goede omzetting naar zwart-wit zorgt ervoor dat je feitelijk een ‘nieuw’ beeld creëert dat helemaal op zichzelf staat en door de eenvoud en het contrast een karaktervolle uitstraling krijgt. Gebruik zwart-wit dan ook alleen als de omzetting écht wat aan het beeld toevoegt.

De keuze voor zwart-wit werkt hier goed omdat de essentie bloot komt te liggen. De foto maakt deel uit van een documentaire.
Cynthia Lamote, queenfan.zoom.nl

Don’ts

Gedachteloos omzetten

Een zwart-witomzetting is zó uitgevoerd in je fotobewerkingsprogramma. Trap echter niet in de valkuil ‘omzetten zonder extra aandacht’. Een foto omzetten in zwart-wit betekent dat je na de daadwerkelijke omzetting (de druk op de knop) nog eens kritisch naar het beeld moet gaan kijken. Een omzetting in zwart-wit vereist verdere aandacht en aanpassingen aan het beeld. Zonder die aanpassingen is een lukraak omgezette kleurenfoto heel erg flets, zelfs als deze op zichzelf mooi en passend bewerkt is. Een kleurenfoto met fijne kleuren en tonaliteiten is als zwart-witbeeld opeens heel saai en flets. Omzetten en verder niets doen betekent waarschijnlijk een flets en contrastarm beeld vol met subtiele grijstonen. Zorg er dus voor dat je die extra aandacht aan je beelden geeft, en denk niet dat je er met enkel een omzetting al bent. Een goede zwart-witomzetting kost tijd en moeite.

Zó kan het ook! Een goed voorbeeld van een uiterst geslaagde omzetting naar zwart-wit.
Fon van de Riet en Jos Boeren, ari49.zoom.nl

Zwart-wit als gimmick

Het is gemakkelijk om een zwart-witomzetting te gebruiken als een gimmick: een trucje om je beelden extra interessant te maken. Gebruik het echter spaarzaam, want hoewel je met de juiste omzetting vaak winst boekt, is het ook meteen te zien als je zwart-wit enkel gebruikt om een anders erg saai beeld wat extra pit te geven. We zeiden het al eerder: door de omzetting krijgt de compositie extra aandacht. Daardoor valt een slecht beeld extra snel door de mand. Zorg er daarom voor dat je enkel de goede beelden omzet in zwart-wit, want een zwart-witomzetting is geen wondermiddel dat een slecht beeld opeens in een goed beeld verandert.


Een foto waarbij de grillige vormen van de boom vragen om deze fraaie zwart-witomzetting. Hier past het dus goed bij het beeld.
Metha Eikens, metha-eikens.zoom.nl

Overdosis contrast

Een zwart-witbeeld kan vaak wat extra kracht gebruiken, maar dat is meteen een fikse valkuil. Als je te enthousiast bent in de nabewerking eindig je met een zwart-witbeeld vol dichtgelopen schaduwen en uitgebeten witte partijen. Contrast is mooi, maar zorg dat je niet te ver gaat. Bij portretten geldt deze regel extra, want schaduwen in het gezicht zijn de grote vijand van de portretfotograaf. Als deze extra aangezet worden, is dat probleem natuurlijk nog sterker aanwezig. Als je in kleur werkt, heeft de kijker nog een referentiekader wat betreft de huidtinten. In zwart-wit lijken beeldelementen meer op elkaar en komt de duidelijkheid van het beeld compleet aan op de compositie. Een dichtgelopen schaduw in het gezicht kan daardoor voor grote verwarring zorgen.

Mis niks met de wekelijkse Zoom.nl nieuwsbrief!

E-mailadres

Eenvoudige oefeningen om fotografie beter te begrijpen

Olympus OM-D EM-10 Mk IV – Meer pixels